Τόπος ειδυλλιακός με ανεξάντλητες φυσικές ομορφιές, ο κόσμος του Πάρνωνα παρουσιάζεται εκπληκτικά ποικιλόμορφος και ζεστά φιλόξενος, διαθέτοντας ταυτόχρονα έναν αξεπέραστο παλμό που τον διοχετεύει σ’ όποιον τον επισκέπτεται με σκοπό να εξερευνήσει τον ξαπλωμένο γίγαντα του Μοριά. Για την είσοδό σας στο ορεινό οικοσύστημα του Πάρνωνα μπορείτε να οδηγήσετε αρχικά στην παλιά Εθνική οδό Τρίπολης – Σπάρτης. Μόλις εισέλθετε στα γεωγραφικά όρια του νομού Λακωνίας θα συναντήσετε την αριστερή διασταύρωση που κατευθύνεται στους οικισμούς Καρυές, Βαρβίτσα, Βαμβακού και Καστάνιτσα. Ένας ξερός, ακαλλιέργητος κάμπος φιλοξενεί την ασφάλτινη λωρίδα στη πορεία της για τις Καρυές, ενώ τσοπάνηδες με τα γιδοπρόβατά τους και γεράκια που ζυγιάζονται πάνω από τα κεφάλια σας, πιθανότατα να αποτελέσουν την απρόσμενη, αλλά σίγουρα καλοδεχούμενη συντροφιά σας καθοδόν.
«Το γαρ χωρίον Αρτέμιδος και Νυμφών εστίν αι Καρυαί…και άγαλμα έστηκεν Αρτέμιδος εν υπαίθρω Καρυάτιδος» Αυτή η αναφορά του Παυσανία αποτελεί την καλύτερη ίσως σύσταση για το ιστορικό χωριό του Πάρνωνα και θα την συναντήσετε στην είσοδο των Καρυών, εδώ όπου λατρευόταν κατά την αρχαιότητα η θεά Άρτεμις. Παρεμπιπτόντως, τα αγάλματα της Θεάς Εστίας και της Θεάς Δήμητρας που ορθώνονται στα πρώτα σπίτια των Καρυών θα σας καλωσορίσουν στη πατρίδα των Καρυάτιδων. Την πρώτη στάση στις Καρυές επιβάλλεται να την πραγματοποιήσετε στα υπεραιωνόβια “Πλατάνια του Μενελάου”, που ορθώνονται στο χώρο της εκκλησίας της Παναγίας. Εδώ θα αντικρίσετε τρία θεόρατα πλατάνια με τεράστιες κουφάλες, μέσα στις οποίες χωράει άνθρωπος κανονικού αναστήματος. Εικάζεται πως στο χώρο που ορθώνεται η εκκλησία της Παναγίας, βρισκόταν κτισμένο το ιερό της Αρτέμιδος – κατά την αρχαιότητα στις Καρυές λατρευόταν η θεά Άρτεμις.
Στη κεντρική πλατεία του χωριού, κάτω από το μεγάλο πλάτανο, μπορείτε να παρκάρετε την μοτοσυκλέτας σας και να πείτε τον καφέ σας ή να απολαύσετε γλυκό του κουταλιού. Οι Καρυές έχουν κίνηση όλο το χρόνο και διαθέτουν ξενώνες, παραδοσιακά καφενεία και μικρές ταβέρνες που φημίζονται για τα νόστιμα εδέσματά τους. Η περιπλάνηση στα γραφικά σοκάκια του χωριού θα σας αποκαλύψει έναν οικισμό γεμάτο ζωντάνια και χρώμα, ενώ σε κοντινή απόσταση από την λιθόστρωτη πλατεία, πάνω σε παρακείμενο ύψωμα, δεσπόζει επιβλητικά ένα θαυμάσιο αντίγραφο του Ερεχθείου με τις Κόρες Καρυάτιδες που ατενίζουν το δασωμένο κορμί του Πάρνωνα.
Η γενέτειρα του εφοπλιστή Νιάρχου
Συνεχίζοντας την πορεία σας μέσα στα πράσινα σωθικά του Πάρνωνα, και αφού διανύσετε μια διαδρομή 5,5 χλμ. κατάφυτη από πλατάνια, ακακίες, καστανιές και καρυδιές, θα αντικρίσετε τον οικισμό της Βαρβίτσας. Τα τραπεζάκια και οι καρέκλες που είναι απλωμένα κάτω από την ευλογημένη σκιά του πλάτανου της κεντρικής πλατείας θα σας καλοδεχτούν, για να απολαύσετε με τον καφέ σας την απόλυτη ηρεμία του τοπίου. Η Βαρβίτσα αποτελεί τη γενέτειρα του ξακουστού αρματολού Ζαχαριά, που έλαβε μέρος στο κίνημα του Κατσώνη και οργάνωσε τη σωτηρία του Οδυσσέα Ανδρούτσου. Οι Τούρκοι, προκειμένου να τον εξοντώσουν, δωροδόκησαν τον κουμπάρο του, ο οποίος δολοφόνησε τον Ζαχαριά (1805) και έστειλε το κεφάλι του πεσκέσι στην Πύλη. Άγαλμα του Ζαχαριά έχει στηθεί στο χώρο της κεντρικής πλατείας της Βαρβίτσας. Συνεχίζοντας την ελικοειδή πορεία του, ο στενός οδικός άξονας θα σας οδηγήσει μετά από 6,5 χλμ. στη πετρόκτιστη Βαμβακού, την ιδιαίτερη πατρίδα του εφοπλιστή Νιάρχου. Κτισμένη αμφιθεατρικά σε μια κάθετη βουνοπλαγιά και πνιγμένη στο ασφυκτικό πράσινο της τοπικής φύσης (κυριαρχούν οι καρυδιές, τα πεύκα και τα έλατα), η Βαμβακού θα ξεπροβάλει εντυπωσιακά απέναντί σας. H πετρόκτιστη αρχιτεκτονική προσωπικότητά της παρουσιάζεται ιδιαίτερα προσεγμένη και εναρμονισμένη με το περιβάλλον, καθώς τα στενά πλακόστρωτα σοκάκια, οι παραδοσιακές κατοικίες, η πλατανοσκέπαστη πλατεία και τα πάμπολλα θρησκευτικά κτίσματά “αποπνέουν” γραφικότητα και παράδοση.
Στη Βαμβακού, όπως και στους υπόλοιπους ορεινούς οικισμούς του Πάρνωνα, οι ταβέρνες και οι ψησταριές σερβίρουν υπέροχη γίδα βραστή, νόστιμα ψητά και κοκκινιστό κρέας, ενώ μην παραλείψετε να δοκιμάσετε τις περίφημες τσακώνικες δίπλες και μελιτζάνες. Και φυσικά, ζυμαρικά, τυροκομικά, μέλι, σταρένια παξιμάδια, τσάι και κάστανα είναι μερικά από τα τοπικά προϊόντα που μπορείτε να αγοράσετε σε όλα τα χωριά. Αφήνοντας πίσω τα τελευταία σπίτια της Βαμβακούς, ο ανηφορικός δρόμος ελίσσεται ανάμεσα σ’ ένα πυκνό δάσος από πεύκα και έλατα (τις μαυρίλες όπως τις ονομάζουν οι ντόπιοι) με προορισμό την κορυφή του βουνού. Οι στροφές διαδέχονται η μία την άλλη, ο δρόμος σκαρφαλώνει ψηλά και το βλέμμα σας μοιραία ανεβαίνει ψηλότερα. Αμέσως μετά το άγγιγμα της κορυφής, ξεκινά μια θεαματική κατάβαση μέσα σε πανύψηλα πεύκα και έλατα, που σχηματίζουν ένα καταπράσινο αδιαπέραστο τείχος εκατέρωθεν του οδικού άξονα. Το ειδυλλιακό σκηνικό της φύσης συμπληρώνει ένα μικρό ποτάμι με καθάρια νερά, ενώ η πινακίδα σήμανσης που θα συναντήσετε στα όρια ενός πλατώματος δείχνει την δεξιά κατεύθυνση που πρέπει να ακολουθήσετε για να προσεγγίσετε τον οικισμό Πολύδροσο (γνωστότερο ως Τζίτζινα).
Η διαδρομή των 8,5 χλμ. που ενώνει το σημείο της διασταύρωσης με τα ελατοσκέπαστα Τζίτζινα χαρακτηρίζεται ως μια διαδρομή απείρου κάλλους, άκρως εντυπωσιακή και μαγευτική. Περιτριγυρισμένα από πανύψηλα κατάφυτα κορφοβούνια και πνιγμένα στα νερά και στη βλάστηση, τα Τζίτζινα δεν θα δυσκολευτούν να αποπλανήσουν τις αισθήσεις σας. Η οικιστική δομή του χωριού περιλαμβάνει παλιές όσο και καινούργιες (ή ανακαινισμένες) πετρόκτιστες κατοικίες, λιθόστρωτα καλντερίμια και πετρόκτιστα ξωκλήσια. Κατά τη χειμερινή περίοδο τα Τζίτζινα ερημώνουν αφού οι κάτοικοί τους μεταβαίνουν στην κοντινή Γκοριτσά όπου και ξεχειμωνιάζουν, για να επιστρέψουν στα Τζίτζινα όταν τα χιόνια έχουν λιώσει και η φύση φορά ξανά το πολύχρωμο ανοιξιάτικο πέπλο της. Παρεμπιπτόντως, πολλοί φυσιολάτρες επιλέγουν τα Τζίτζινα για ορμητήριό τους, αφού ο συγκεκριμένος οικισμός αποτελεί την ιδανική αφετηρία για εξορμήσεις στις πεζοπορικές διαδρομές και τα ορειβατικά μονοπάτια της περιοχής.
Καστανίτσα, η μούσσα του Πάρνωνα
Επιστρέψτε στον κεντρικό οδικό άξονα και κατευθυνθείτε δεξιά προς τον οικισμό Καστάνιτσα (απέχει 15 χλμ.). Προσπερνώντας τη διασταύρωση που οδηγεί στο παρακείμενο καταφύγιο του Πάρνωνα, η πετρόκτιστη βρύση του Αυριαλού –στα αριστερά του δρόμου– θα σας ξεδιψάσει και θα σας δροσίσει με το κρυστάλλινο νερό της. Προσεγγίζοντας κατόπιν τη διασταύρωση του Αγίου Πέτρου και της Καστάνιτσας, το θέαμα της Μεγάλης Τούρλας, της ψηλότερης κορυφής του Πάρνωνα (1.935 μ.), που ορθώνεται αγέρωχη πάνω από τους οικισμούς Σίταινα και Καστάνιτσα θα σας καθηλώσει με την μεγαλοπρέπειά της. Και τελικά, ένας κατηφορικός οφιοειδής ασφαλτόδρομος που διατρέχει ένα πυκνό καστανόδασος (απ’ όπου πήρε άλλωστε το όνομά του ο οικισμός) καταλήγει στα όρια της ειδυλλιακής Καστάνιτσας, που απλώνεται σε υψόμετρο 900 μ.
Η άφιξη στην αρκαδική Καστάνιτσα σηματοδοτεί την παρουσία σας στην περιοχή του κεντρικού Πάρνωνα, την περίφημη Τσακωνιά. Χαρακτηριστικό γνώρισμα της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής του Πάρνωνα (στην οποία περιλαμβάνονται τα χωριά Καστάνιτσα, Πραστός και Σίταινα) αποτελεί η τσακώνικη διάλεκτος, μια γλώσσα με δωρικά κατάλοιπα που επιβίωσε σ’ αυτή τη μικρή γεωγραφική ενότητα με δύο ιδιώματα: το βόρειο (στα χωριά Σίταινα και Καστάνιτσα) και το νότιο (στα χωριά Πραστό, Άγιος Ανδρέα, Τύρο, Μέλανα και στο Λεωνίδειο). Η προέλευση της λέξης “Τσάκωνας” μπορεί να αποδοθεί στον όρο “Τσακώνι”, που απαντά και σ’ άλλα μέρη της Ελλάδας και σημαίνει “δύσβατος τόπος”. Οι Τσάκωνες, που ήταν περιζήτητοι στην Κωνσταντινούπολη του Βυζαντίου για τις πολεμικές τους αρετές, παρέμειναν ανυπότακτοι κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας.
Κάτασπρες πετρόκτιστες κατοικίες, στέγες φτιαγμένες από σχιστόλιθους, ασβεστωμένοι τοίχοι, πλακόστρωτα καλντερίμια και πλατείες, παραδοσιακές ταβέρνες και καφενεδάκια συνθέτουν την εικόνα της απροσδόκητα όμορφης Καστάνιτσας, που περισσότερο παραπέμπει σε Ζαγοροχώρια παρά σε οικισμό της Πελοποννήσου. Εξερευνήστε, γνωρίστε, ερωτευτείτε τη σαγηνευτικότερη μούσα του Πάρνωνα, που κάθε Οκτώβρη φιλοξενεί τη «Γιορτή του Κάστανου». Επισκεφθείτε το πυργόσπιτο του Καψαμπέλη και το Δημοτικό σχολείο του χωριού (1870), σεργιανίστε μέσα στα πάλλευκα σοκάκια της Καστάνιτσας, ανηφορίστε ως το ύψωμα του λόφου και ατενίστε από ψηλά την Καστάνιτσα και τη γύρω φύση, ενώ μην παραλείψετε να αγοράσετε τοπικά προϊόντα και είδη λαϊκής τέχνης από τα ράφια των παραδοσιακών μικρομάγαζων του χωριού.
Μια κατηφορική διαδρομή, που κινείται στο χείλος του γκρεμού και κυριολεκτικά αιωρείται πάνω από το φαράγγι της Ζαμπρανίτσας, θα αναλάβει την μετάβασή σας στις όχθες του ποταμού Βρασιώτη. Στη συνέχεια, μια αρκετά πιο ομαλή διαδρομή θα σας οδηγήσει στον Πραστό, που απέχει μόλις 13 χλμ. από την Καστάνιτσα. Καθοδόν, το καταπράσινο τοπίο των προηγούμενων χιλιομέτρων παραχωρεί σταδιακά τη θέση του σ’ ένα άγριο, πετρώδες οικοσύστημα που κυριαρχεί καταλυτικά στον χώρο, ενώ ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στο τμήμα της διαδρομής αμέσως μετά τη γέφυρα του ποταμού Βρασιώτη, αφού τα νερά του ποταμού –που συνήθως ξεχειλίζει κατά τους χειμερινούς μήνες– συχνά καταστρέφουν τον ασφαλτοτάπητα του παρακείμενου δρόμου. Δεν είναι άλλωστε λίγες οι περιπτώσεις που διακόπτεται η τοπική συγκοινωνία λόγω υπερχείλισης του ποταμού. Αν βρεθείτε χειμώνα στον Πραστό, δεν θα συναντήσετε περισσότερες από 2–3 οικογένειες, αφού η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων ξεχειμωνιάζει στον κοντινό οικισμό του Αγίου Ανδρέα. Μόνο το καφενείο στην κεντρική πλατεία του χωριού παραμένει ανοικτό όλο τον χρόνο. Στον Πραστό, όπου κυριαρχούν διώροφες και τριώροφες αρχοντικές κατοικίες κτισμένες μέσα σ’ ένα γυμνό επιβλητικό τοπίο, φροντίστε να διαθέτετε αρκετό χρόνο για να τον περιηγηθείτε με την άνεσή σας.
Με την αυθεντική ορεινή αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, ο Πραστός ήταν ένα ξακουστό αρχοντοχώρι του Πάρνωνα με ιστορικές περγαμηνές – πριν το καταστροφικό πέρασμα του Ιμπραήμ το 1826 αριθμούσε περίπου 7.500 ψυχές και διέθετε δική του Μητρόπολη και τρεις ενορίες. Η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου (17ο αιώνα), η Μητρόπολη, η εκκλησία των Ταξιαρχών (18ο αιώνα) καθώς και τα καστρόσπιτα αρχοντικά του Καλημέρη, του Γούνελου, του Καραμάνου, του Μερίκα και του Χατζηπαναγιώτη (ένας εφοπλιστής που στήριξε οικονομικά τον απελευθερωτικό αγώνα του 1821 βοηθώντας τον Κολοκοτρώνη) αποτελούν σήμερα τα πιο ιστορικά αξιοθέατα του Πραστού. Παίρνοντας τον δρόμο της επιστροφής, επιστρέφετε στη διασταύρωση της γέφυρας του ποταμού Βρασιώτη και ακολουθείτε την κατεύθυνση προς τον οικισμό του Αγίου Ανδρέα (15 χλμ.). Η ορεινή διαδρομή, με το φαράγγι του Βρασιώτη να χάσκει στα αριστερά σας ως τον οικισμό του Αγίου Παντελεήμονα είναι αρκετά εντυπωσιακή. Επίπεδες εκτάσεις ελαιώνων θα σας συνοδεύουν κατόπιν ως τον Άγιο Ανδρέα, ενώ στα περίχωρα του οικισμού αναζητήστε το πέτρινο τοξωτό γεφύρι του χωριού (πλησίον του νεκροταφείου). Στον λόφο πάνω από την παραλία του Αγίου Ανδρέα υπάρχουν ερείπια κυκλώπειου τείχους που ανήκε στην αρχαία πόλη Αθήνη. Τέλος, στη διαδρομή Αγίου Ανδρέα – Άστρους, κάντε μια στάση στη λίμνη Μουστού που αποτελεί ένα σημαντικό υδροβιότοπο και είναι ενταγμένη ως προστατευόμενη περιοχή στο πρόγραμμα NATURA 2000.
Φυσιολατρικός προορισμός
Σέρνοντας επί πολλοίς τα βήματα και το βλέμμα σας στα όρια του καταπράσινου Πάρνωνα, ποτέ δεν θα νιώσετε μόνοι. Ο ξαπλωμένος γίγαντας του Μοριά έχει έναν δικό του τρόπο να σας φέρνει κοντά του, να σας μαγεύει και να σας διοχετεύει φυσιολατρικούς “ερεθισμούς”, δίνοντάς σας έτσι διάθεση για περιήγηση, ορειβασία, πεζοπορία και ρεμβασμό. Ανοιχτός σε κάθε Έλληνα ή ξένο φυσιολάτρη που θα θελήσει να τον προσεγγίσει και να τον γνωρίσει από κοντά, ο Πάρνωνας δεν θα δυσκολευτεί διόλου να τον γοητεύσει, αφού ο βοτανικός κήπος της Πελοποννήσου διαθέτει εκπληκτικές φυσικές ομορφιές. Μήπως όμως προτιμάτε, αντί να δώσετε διέξοδο στις οικολογικές σας ανησυχίες, να απολαύσετε νωχελικά την καρυδόπιτα και το τσιπουράκι σας στο μπαλκόνι ενός παραδοσιακού καφενείου, ρεμβάζοντας την πράσινη κορμοστασιά του Πάρνωνα;
Πρώτες εντυπώσεις από τη Zontes 703T
Μετά την Zontes 703F, ήρθε η σειρά της Zontes 703T να με ταξιδέψει στη σέλα της. Παρέλαβα την μοτοσυκλέτα από το κεντρικό κατάστημα της Zontes Greece (Athens Moto Hall) με μόλις 360 χλμ. στο κοντέρ της. Διττή η αποστολή μου: να στρώσω την Zontes 703Τ και ταυτόχρονα να εξερευνήσω την ορεινή κορμοστασιά του Πάρνωνα. Κι αφού επέλεξα ένα από 4 Riding Modes που διαθέτει η μοτοσυκλέτα (Road, Sport, Rain και Rider), έβαλα την ηλεκτρικά ρυθμιζόμενη ζελατίνα στο επιθυμητό ύψος, γέμισα το ρεζερβουάρ των 20 lt και ξεκίνησα για μια αποστολή 500 ταξιδιωτικών χιλιομέτρων στην Πελοπόννησο.
Στον αυτοκινητόδρομο η Zontes 703Τ ταξίδευε με σιγουριά και σταθερότητα επιβεβαιώνοντας τις touring δυνατότητές της (εδώ δοκίμασα και το cruise control της μοτοσυκλέτας), ενώ η οδήγηση στο επαρχιακό δίκτυο αποδείχθηκε μια ευχάριστη απόλαυση χάρη στη sport συμπεριφορά της. Γρήγορα συνειδητοποίησα ότι η καινούρια τρικύλινδρη πρόταση της Zontes, που συνδύαζε την άνεση και την πρακτικότητα ενός touring μοντέλου με την εκρηκτική δυναμική ενός sportbike, είναι μια από τις πιο ολοκληρωμένες επιλογές στην κατηγορία των sport–touring μοτοσυκλετών.
Με εξαιρετική ροπή στις χαμηλές και μεσαίες στροφές, ο τρικύλινδρος κινητήρας των 700cc της Zontes 703Τ (αποδίδει 95,2 ίππους) δεν δυσκολεύτηκε διόλου στις ατελείωτες ανηφοριές του Πάρνωνα, ενώ τα radial ελαστικά Michelin Road 6 (πρώτης τοποθέτησης), σε συνδυασμό με το αξιόπιστο σύστημα πέδησης της Nissin, το χρηστικότατο quickshifter διπλής κατεύθυνσης και τις πλήρως ρυθμιζόμενες αναρτήσεις Marzocchi, μού πρόσφεραν στους στριφτερούς δρόμους του Πάρνωνα μια διασκεδαστική όσο και ευχάριστη εμπειρία σβέλτης οδήγησης.
Ευχάριστη εντύπωση μού προκάλεσε η ευκολία χειρισμού των συστημάτων λειτουργίας της μοτοσυκλέτας, ο ιδιαίτερα πλούσιος ηλεκτρονικός εξοπλισμός, τα εργονομικά χειριστήρια και η ευανάγνωστη οθόνη των 8”, όπου προβάλλονταν χρήσιμες ενδείξεις όπως η θερμοκρασία, η πίεση ελαστικών και το επιλεγμένο πρόγραμμα οδήγησης.
Συμπερασματικά, η Zontes 703Τ είναι ένα από τα πιο δυνατά value for money Sport Touring μοντέλα. Για όσους αναζητούν μια μοτοσυκλέτα που να συνδυάζει sport συμπεριφορά, τεχνολογία αιχμής, καθημερινή χρήση και touring δυνατότητες, η νέα Zontes 703Τ αντιπροσωπεύει μια ολοκληρωμένη Sport Touring πρόταση με επιθετικό χαρακτήρα και ξεχωριστή παρουσία στο δρόμο.
