Η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνει ακόμη ένα βήμα προς την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας, καθώς από τις 7 Ιουλίου 2026 τίθενται σε εφαρμογή νέες απαιτήσεις στο πλαίσιο του Γενικού Κανονισμού Ασφάλειας (General Safety Regulation), οι οποίες επεκτείνουν τον εξοπλισμό που πρέπει να διαθέτουν τα νέα ταξινομημένα οχήματα.
Ανάμεσα στα συστήματα που γίνονται πλέον υποχρεωτικά βρίσκονται και τα προηγμένα συστήματα προειδοποίησης απόσπασης προσοχής οδηγού (Advanced Driver Distraction Warning), τα οποία χρησιμοποιούν κάμερες στην καμπίνα ώστε να παρακολουθούν την κατάσταση του οδηγού και να αναγνωρίζουν ενδείξεις κόπωσης ή έλλειψης συγκέντρωσης.
Η τεχνολογία αυτή δεν είναι εντελώς νέα. Από το 2024 τα αντίστοιχα συστήματα είναι υποχρεωτικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση για νέους τύπους οχημάτων, δηλαδή για μοντέλα που λαμβάνουν για πρώτη φορά έγκριση τύπου. Η αλλαγή του 2026 επεκτείνει την απαίτηση σε όλα τα νέα ταξινομημένα αυτοκίνητα.
Σε αντίθεση με τα παλαιότερα συστήματα που βασίζονταν κυρίως σε δεδομένα όπως οι κινήσεις του τιμονιού ή η πορεία του οχήματος στη λωρίδα, οι νέες τεχνολογίες μπορούν να χρησιμοποιούν κάμερες που ελέγχουν παραμέτρους όπως το βλέμμα, η θέση του κεφαλιού και σημάδια υπνηλίας.
Στόχος είναι να μειωθούν τα ατυχήματα που προκαλούνται από κόπωση ή απόσπαση προσοχής, δύο παράγοντες που παραμένουν σημαντικές αιτίες τροχαίων συμβάντων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει χαρακτηριστικά:
«Οι ευρωπαϊκοί δρόμοι είναι ανάμεσα στους ασφαλέστερους στον κόσμο, αλλά ο αριθμός των θανάτων και των τραυματισμών από τροχαία ατυχήματα εξακολουθεί να είναι πολύ υψηλός. Χάρη στον Γενικό Κανονισμό Ασφάλειας της Ε.Ε., πολλά συστήματα ασφαλείας είναι ήδη υποχρεωτικά για όλα τα νέα ταξινομημένα αυτοκίνητα και van από το 2024. Από τις 7 Ιουλίου 2026, αυτά τα οχήματα θα υπόκεινται πλέον σε ακόμη πιο προηγμένες απαιτήσεις ασφαλείας».
Ωστόσο, η χρήση κάμερας μέσα στην καμπίνα δημιουργεί και ερωτήματα. Οι επικριτές αυτών των συστημάτων εκφράζουν ανησυχίες σχετικά με τα προσωπικά δεδομένα και το κατά πόσο μια τεχνολογία που έχει σχεδιαστεί για λόγους ασφαλείας μπορεί στο μέλλον να χρησιμοποιηθεί διαφορετικά.
Από την πλευρά της, η Ε.Ε. τονίζει ότι τα συστήματα αυτά λειτουργούν σε κλειστό κύκλωμα και δεν έχουν σκοπό την καταγραφή ή αποθήκευση προσωπικών δεδομένων.
Υπάρχει όμως και μια διαφορετική ανάγνωση. Εάν τέτοιου είδους τεχνολογίες χρησιμοποιηθούν αποκλειστικά με στόχο την ασφάλεια, θα μπορούσαν στο μέλλον να αλλάξουν σημαντικά ακόμη και τον τρόπο διερεύνησης των ατυχημάτων.
Σήμερα, πολλές περιπτώσεις βασίζονται σε μαρτυρίες, εκτιμήσεις και τεχνικές αναλύσεις για να αποδειχθεί ποιος είχε την ευθύνη ενός συμβάντος. Ένα σύστημα που μπορεί να επιβεβαιώσει αν ο οδηγός ήταν συγκεντρωμένος, αν κοιτούσε τον δρόμο ή αν είχε αποσπαστεί η προσοχή του, θα μπορούσε θεωρητικά να μειώσει τις αμφιβολίες γύρω από τις συνθήκες ενός ατυχήματος και κατ’ επέκταση τις ασφαλιστικές διαφωνίες.
Φυσικά, αυτό ανοίγει μια μεγαλύτερη συζήτηση για το πού βρίσκεται η ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και την ιδιωτικότητα.
Αντίστοιχες τεχνολογίες αρχίζουν να εμφανίζονται και στον κόσμο της μοτοσυκλέτας. Πρόσφατα είδαμε την Polaris να καταθέτει πατέντα για ένα «έξυπνο» κράνος, το οποίο θα μπορούσε να αναγνωρίζει πότε ο αναβάτης έχει κουραστεί.
Η λογική είναι παρόμοια: αισθητήρες που δεν παρακολουθούν μόνο το όχημα και τον δρόμο, αλλά και την κατάσταση του ανθρώπου που έχει τον έλεγχο.
Στο πλαίσιο των νέων μέτρων της Ε.Ε. περιλαμβάνονται επίσης προηγμένα συστήματα αυτόματου φρεναρίσματος έκτακτης ανάγκης που αναγνωρίζουν πεζούς και ποδηλάτες, βελτιωμένη εμπρόσθια ορατότητα, μεγαλύτερες ζώνες προστασίας πεζών στα κρύσταλλα ασφαλείας, αλλά και νέες απαιτήσεις σχετικά με την απόδοση φθαρμένων ελαστικών.
Ο μακροπρόθεσμος στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι το λεγόμενο Vision Zero, η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη προσέγγιση στους μηδενικούς θανάτους στις οδικές μεταφορές έως το 2050.
Το βέβαιο είναι πως τα οχήματα του μέλλοντος δεν θα παρακολουθούν μόνο τι συμβαίνει έξω από αυτά, αλλά και τον ίδιο τον άνθρωπο πίσω από το τιμόνι. Το ερώτημα είναι αν αυτή η εξέλιξη θα αντιμετωπιστεί ως ένα ακόμη βήμα προς ασφαλέστερους δρόμους ή ως μια τεχνολογία που ξεπερνά τα όρια της παρέμβασης.
