Ας τα πάρουμε από την αρχή και κατά περιόδους όμως και πάντα σε συσχέτιση με την αξία του πρωτογενούς προϊόντος που δεν είναι άλλο από το αργό πετρέλαιο, με μια ματιά -χοντρικά- στην τελευταία 25ετία. Την περίοδο 2011–2013 σημειώθηκαν κάποιες από τις υψηλότερες μέσες τιμές, περίπου στα 110 $/βαρέλι, με τη μεγάλη άνοδο και το ιστορικό peak στα ~147 $ να έχει προηγηθεί το καλοκαίρι του 2008. Στον αντίποδα, μεταξύ 2015–2016 σημειώθηκε μεγάλη πτώση λόγω υπερπροσφοράς, με τα πράγματα στην τιμή να κατηφορίζουν και άλλο το 2020, με τις πολύ χαμηλές τιμές να έρχονται λόγω της πανδημίας COVID-19. Προσέξτε, στο βαρέλι, όχι στην ελληνική αντλία.

Τι γινόταν άραγε όλα αυτά χρόνια μεταξύ των παραμέτρων βαρέλι/αντλία;

Ενδεικτικά, το 2004 η μέση τιμή της αμόλυβδης στα βενζινάδικα της Ελλάδας ήταν περίπου στα 0,823 €/λίτρο και το 2005 έσπασε για πρώτη φορά το φράγμα του 1 €/λίτρο (1,015 €), εν μέσω του πολέμου στο Ιράκ – αν σας θυμίζει κάτι. Το 2010, η μέση τιμή έφτασε στα 1,49 €/λίτρο με την είσοδο μας στα μνημόνια να ήταν πλέον γεγονός. Έκτοτε και για την επόμενη τριετία, σημειωνόταν σταθερά μεγάλη αύξηση λόγω φόρων (Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης + ΦΠΑ) καθώς και υψηλού κόστους πετρελαίου. Και επειδή ό,τι -τιμολογιακά- ανεβαίνει στην Ελλάδα σπανίως κατεβαίνει, αστείες ήταν και οι μειώσεις μεταξύ 2015–2016, όταν τα καύσιμα σημείωναν πτώση λόγω χαμηλών διεθνών τιμών πετρελαίου. Κερασάκι στην πρόσφατη ιστορικά τούρτα το 2022, όταν πιάσαμε αντίστοιχα ιστορικά υψηλά με τιμές πάνω από 2 €/λίτρο, λόγω ενεργειακής κρίσης και πολέμου στην Ουκρανία.

Πριν συνεχίσουμε στα ενδότερα και πιο σύγχρονα στοιχεία, ας δούμε τι εστί ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης (ΕΦΚ). Πρόκειται για ένα έμμεσο φόρο που επιβάλλεται σε συγκεκριμένα προϊόντα, όπως καύσιμα, ενέργεια, καπνικά, αλκοόλ και καφέ, επιπλέον του ΦΠΑ. Ενσωματώνεται στην τελική τιμή λιανικής, είναι ανάλογος της ποσότητας (π.χ. κατανάλωση ρεύματος, λίτρα βενζίνης) και εισπράττεται από τον πάροχο ή παραγωγό. Θα τον βρείτε σε λογαριασμούς ρεύματος (εκκαθαριστικούς), στις αποδείξεις βενζίνης, αγοράς καπνού, ποτών κ.τ.λ., με την επιβολή του να στοχεύει στον περιορισμό της κατανάλωσης ορισμένων αγαθών και στην αύξηση των κρατικών εσόδων, ενώ επιβάλλεται βάσει της νομοθεσίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όμορφα μέχρι εδώ;

Σε ένα πρώτο, απλοϊκό συλλογισμό λοιπόν, όταν ανεβαίνει το πετρέλαιο, ανεβαίνει και η βενζίνη. Λογικό. Όπου τελειώνει η λογική όμως, αρχίζει η Ελλάδα, έτσι σήμερα το 60-65% της τιμής της βενζίνης στην αντλία είναι φόροι. Ναι, ο ΕΦΚ και καπέλο του ο ΦΠΑ. Αναμφίβολα, η μεγάλη αλλαγή έγινε το 2010, όταν λόγω μνημονίων αυξήθηκε ο ΕΦΚ και η τιμή πήδηξε το 2009 το 1.02 €/L στο 1.49 €/L του 2010, δηλαδή +46% σε ένα χρόνο.

Ας δούμε επίσης τι πληρώνουμε πραγματικά σε 1 λίτρο βενζίνης στην Ελλάδα. Θα χρησιμοποιήσουμε ένα παράδειγμα τιμής περίπου 1,90 €/λίτρο, όσο… παίζουμε ήδη δηλαδή τις στιγμές που γράφεται το παρόν κείμενο.

Άρα από κάθε 1,90 € που πληρώνουμε, περίπου 1,00 € είναι φόροι και περίπου 0,90 € είναι το πραγματικό κόστος καυσίμου και διανομής του.

Σύγκριση τιμής βενζίνης: Ελλάδα vs ΗΠΑ (ίδιο πετρέλαιο)

Ας πάρουμε το ίδιο παράδειγμα με το αργό πετρέλαιο στα «υγιή»~80 $/βαρέλι και με παρόμοιο κόστος διύλισης/μεταφοράς, συγκρίνοντας τις τιμές Ελλάδας και ΗΠΑ, έτσι για να δείτε κάτι ακόμα ενδιαφέρον.

Στη χώρα των… ευκαιριών, οι φόροι στα καύσιμα δεν ξεπερνούν το 18%, έτσι όταν στην Ελλάδα πληρώνουμε περίπου 1 € φόρους σε κάθε λίτρο, στις ΗΠΑ είναι περίπου 0,15 € και αν η Ελλάδα είχε τους ίδιους φόρους με εκεί, η σημερινή τιμή από ~ 1,90 €/L θα γινόταν περίπου 1,05 €/L, δηλαδή 45% φθηνότερη. Και αν η γιαγιά μας είχε ρουλεμάν, θα απαντήσετε ορθώς…

Μην ξεχνάτε όμως πως εδώ ο ΦΠΑ υπολογίζεται πάνω σε όλα:

• τιμή καυσίμου
• διύλιση
• μεταφορά
• πρατήριο
• και τον ΕΦΚ

Όλα τα παραπάνω μαρτυρούν, όπως δείχνει και ο παρακάτω πίνακας, το πως έχει διπλασιαστεί πρακτικά το γέμισμα του ρεζερβουάρ μιας μοτοσυκλέτας μεγάλου κυβισμού, με ρεζερβουάρ π.χ. 17 λίτρα τα τελευταία 20 χρόνια. Προσαρμόστε και στη δική σας μοτοσυκλέτα το γέμισμα... διαιρώντας το δια δύο.

Στον πιο ιντριγκαδόρικο ίσως πίνακα της έρευνας μας, δε μπορούμε να αφήσουμε στο απυρόβλητο και όλους – μα όλους – όσους έχουν κυβερνήσει, με την αύξηση της φορολογίας με τα χρόνια να είναι τραγική. Σύμφωνα δε και με στοιχεία του προϋπολογισμού και αναλύσεις για την Ελλάδα, o Ειδικός φόρος κατανάλωσης σε καύσιμα ανέρχεται σε περίπου 4,2 δισ. € τον χρόνο και ο ΦΠΑ στα καύσιμα στα περίπου 2,2 δισ. € τον χρόνο, με το σύνολο των φόρων από καύσιμα να είναι περίπου 6 – 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο.

Κλείνοντας ας δούμε ένα ακραίο και σίγουρα ακόμα πιο δυσοίωνο πίνακα με ακραίες προβλέψεις για να ξέρετε που μπορούν να φτάσουν τα πράγματα – στην Ελλάδα έστω. Έχουμε άλλωστε ήδη δει σχεδόν τα 150 δολάρια στο βαρέλι, αλλά και έχουμε… ακούσει τις τρομολαγνικές σειρήνες να λένε εξωφρενικές τιμές λίτρου.

Με τον πόλεμο στο Ιράν να μαίνεται, αξίζει να σημειωθεί ο ρόλος των ΗΠΑ στην όλη κατάσταση, όπου αν θέλετε, ανατρέξτε ξανά παραπάνω και στη σύγκριση των τιμών της αντίπερα όχθης του Ατλαντικού με εμάς. Ο Trump εξασφαλίζει τους πόρους του με τα πετρέλαια της Βενεζουέλας, η Αμερική ακόμα μια φορά προφασίζεται ελευθερία για να εισπράξει πετρέλαιο στη Μέση Ανατολή και η Ευρώπη ταυτόχρονα είναι ανύπαρκτη συμπλέοντας με τη νατοϊκή λογική στις κυρώσεις προς τη Ρωσία, της οποίας η επίθεση στην Ουκρανία καλά κραττεί – με φόντο βέβαια και πάλι αμερικανικές-νατοϊκές βάσεις. Στη διεθνή σούπα, προσθέστε τις… «φιλίες» μεγάλων ονομάτων των καυσίμων και των δεξαμενοπλοίων καυσίμων με τις κυβερνήσεις, καθώς και την έλλειψη ελέγχων στο μαυραγοριτισμό που ανθεί στην εγχώρια πραγματικότητα με την κάθε ευκαιρία και αναρωτηθείτε τι θα κάνουν τα 50-100 ευρώ ενός fuel pass στην αληθινή επιβίωση και όχι ζωή.

Αν δε συγκαταλέγεστε σε αυτούς που σίγουρα θα βρουν τρόπο να δικαιολογήσουν την κατάσταση (π.χ. πληθωρισμός) τότε κάντε κάτι, ξεκινώντας ίσως με το να κλείσετε την τηλεόραση.