Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ένα βήμα πριν από την υιοθέτηση ενός νέου κανονισμού που θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μοτοσυκλέτες όταν φτάνουν στο τέλος του κύκλου ζωής τους. Πρόκειται για τον κανονισμό «Circularity Requirements for Vehicle Design and the Management of End-of-Life Vehicles» (Απαιτήσεις Κυκλικότητας στον Σχεδιασμό Οχημάτων και τη Διαχείριση Οχημάτων Τέλους Κύκλου Ζωής), ο οποίος παρουσιάστηκε αρχικά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούλιο του 2023 και πλέον βρίσκεται στην τελική φάση της νομοθετικής διαδικασίας.
Σύμφωνα με τη FEMA (Federation of European Motorcyclists' Associations), η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι οι μοτοσυκλέτες, τα τρίτροχα και τα τετράκυκλα οχήματα εντάσσονται πλέον πλήρως στο ευρωπαϊκό πλαίσιο διαχείρισης οχημάτων τέλους κύκλου ζωής (ELV – End-of-Life Vehicles), κάτι που μέχρι σήμερα δεν ίσχυε.
Η διαδικασία ακολούθησε το εξης χρονοδιάγραμμα:
- Ιούλιος 2023: Παρουσιάστηκε η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
- 17 Ιουνίου 2025: Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης υιοθέτησε τη διαπραγματευτική του θέση.
- 9 Σεπτεμβρίου 2025: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε τη θέση του σε πρώτη ανάγνωση.
- 12 Δεκεμβρίου 2025: Συμβούλιο και Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή πολιτική συμφωνία.
- 25 Φεβρουαρίου 2026: Η συμφωνία εγκρίθηκε από τα κράτη-μέλη και τις αρμόδιες επιτροπές του Κοινοβουλίου.
- 18 Ιουνίου 2026: Έχει προγραμματιστεί η τελική ψηφοφορία στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Εφόσον εγκριθεί, ο κανονισμός θα αντικαταστήσει την ισχύουσα Οδηγία για τα Οχήματα ELV και την Οδηγία Έγκρισης Τύπου 3R, δημιουργώντας ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Οι βασικές διατάξεις περιλαμβάνουν:
- Απαιτήσεις σχεδιασμού ώστε τα οχήματα να αποσυναρμολογούνται και να ανακυκλώνονται ευκολότερα.
- Υποχρεωτική χρήση συγκεκριμένων ποσοστών ανακυκλωμένου πλαστικού στα νέα οχήματα.
- Πιθανή μελλοντική θέσπιση στόχων για ανακυκλωμένο χάλυβα, αλουμίνιο και κρίσιμες πρώτες ύλες.
- Αυστηρότερους κανόνες ιχνηλασιμότητας για τα οχήματα που αποσύρονται.
- Μέτρα κατά των παράνομων εξαγωγών τρακαρισμένων ή εγκαταλελειμμένων οχημάτων.
- Επέκταση του πλαισίου και στις μοτοσυκλέτες, τα τρίτροχα και τα τετράκυκλα.
Ο νέος κανονισμός δεν αφορά τον τεχνικό έλεγχο (ΚΤΕΟ), την καταλληλότητα κυκλοφορίας ή νέους κανόνες οδικής ασφάλειας.
Πρόκειται κυρίως για κανονισμό που αφορά κατασκευαστές, εισαγωγείς, ανακυκλωτές, μονάδες διαχείρισης αποβλήτων και εγκαταστάσεις επεξεργασίας οχημάτων.
Με άλλα λόγια, η νομοθεσία στοχεύει κυρίως στο τι συμβαίνει όταν μια μοτοσυκλέτα αποσύρεται οριστικά και όχι στον τρόπο που χρησιμοποιείται στον δρόμο.
Με τον νέο κανονισμό οι κατασκευαστές θα αποκτήσουν τη λεγόμενη Διευρυμένη Ευθύνη Παραγωγού (Extended Producer Responsibility – EPR).
Αυτό σημαίνει ότι θα είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των μοτοσυκλετών που έχουν διαθέσει στην αγορά όταν αυτές φτάσουν στο τέλος της ζωής τους.
Οι υποχρεώσεις τους θα περιλαμβάνουν:
- Χρηματοδότηση συστημάτων συλλογής.
- Χρηματοδότηση εξουσιοδοτημένων μονάδων επεξεργασίας.
- Δωρεάν παραλαβή μοτοσυκλετών προς ανακύκλωση.
- Συμμετοχή σε διασυνοριακά συστήματα διαχείρισης όταν η μοτοσυκλέτα αποσύρεται σε άλλο κράτος-μέλος.
Παράλληλα, οι νέες μοτοσυκλέτες θα πρέπει να σχεδιάζονται έτσι ώστε εξαρτήματα και υλικά να μπορούν να αφαιρούνται πιο εύκολα για επαναχρησιμοποίηση, ανακατασκευή και ανακύκλωση.
Αυτό είναι ίσως το πιο αμφιλεγόμενο σημείο του νέου κανονισμού.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεσπίζει κοινά κριτήρια για να καθορίζεται πότε μια μοτοσυκλέτα θεωρείται απλώς μεταχειρισμένη και πότε χαρακτηρίζεται επίσημα ως όχημα τέλους κύκλου ζωής (ELV).
Αν μια μοτοσυκλέτα κριθεί ότι έχει φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής της και χαρακτηριστεί ως ELV, δεν θα θεωρείται πλέον απλώς ένα μεταχειρισμένο όχημα. Θα πρέπει να οδηγηθεί σε εγκεκριμένες διαδικασίες διαχείρισης και ανακύκλωσης, ενώ δεν θα μπορεί να πωληθεί ή να εξαχθεί ελεύθερα ως μεταχειρισμένη. Αυτό αφορά κυρίως βαριά κατεστραμμένες μοτοσυκλέτες, οχήματα που έχουν χαρακτηριστεί ως ολική καταστροφή, μοτοσυκλέτες προς αποκατάσταση και περιπτώσεις εξαγωγής τρακαρισμένων οχημάτων εκτός Ε.Ε.
Ποιός όμως αποφασίζει ότι μια μοτοσυκλέτα έχει φτάσει στο τέλος της;
Σύμφωνα με την πρόταση, μια μοτοσυκλέτα μπορεί να χαρακτηριστεί ELV με διαφορετικούς τρόπους. Ο ιδιοκτήτης της έχει τη δυνατότητα να την παραδώσει οικειοθελώς για καταστροφή, ενώ μια ασφαλιστική εταιρεία, ένα συνεργείο, ένας διαλυτής ή μια εξουσιοδοτημένη μονάδα επεξεργασίας μπορεί να κρίνει ότι πληροί τα σχετικά κριτήρια. Παράλληλα, οι αρμόδιες αρχές έχουν το δικαίωμα να εξετάσουν το καθεστώς του οχήματος κατά την εξαγωγή, την πώληση, την ταξινόμηση ή την επιθεώρησή του.
Το βασικό κριτήριο είναι αν η μοτοσυκλέτα θεωρείται τεχνικά ή οικονομικά μη επισκευάσιμη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μια μοτοσυκλέτα μπορεί να θεωρηθεί οικονομικά μη επισκευάσιμη όταν το κόστος αποκατάστασης ξεπερνά την εμπορική της αξία.
Σημειώνεται ότι οι ιστορικές μοτοσυκλέτες εξαιρούνται ρητά από τον κανονισμό.
Η FEMA επισημαίνει ότι αυτό προστατεύει σε μεγάλο βαθμό τον χώρο των συλλεκτικών και κλασικών μοτοσυκλετών, όπου συχνά η εμπορική αξία δεν αντικατοπτρίζει το πραγματικό ενδιαφέρον ενός ιδιοκτήτη ή συλλέκτη.
Παράλληλα, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφέρει ξεκάθαρα ότι οι αρμόδιες αρχές ενός κράτους-μέλους μπορούν να εξαιρούν ένα όχημα από τον χαρακτηρισμό ELV όταν ο ιδιοκτήτης του ζητά να επισκευαστεί αντί να οδηγηθεί σε καταστροφή.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο στόχος είναι να σταματήσουν οι παράνομες εξαγωγές σοβαρά κατεστραμμένων οχημάτων που παρουσιάζονται ως μεταχειρισμένα.
Ωστόσο, αρκετοί φορείς του χώρου της μοτοσυκλέτας εκφράζουν ανησυχίες για το πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη τα κριτήρια χαρακτηρισμού μιας μοτοσυκλέτας ως ELV, ειδικά στις περιπτώσεις οχημάτων που μπορούν να αποκατασταθούν από ιδιώτες ή συλλέκτες.
Το βέβαιο είναι ότι, εφόσον ο κανονισμός εγκριθεί οριστικά, θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη αλλαγή που έχει γίνει μέχρι σήμερα στη διαχείριση των μοτοσυκλετών, οι οποίες έχουν φτάσει στο τέλος του κύκλου ζωής τους, σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
